Chẩn đoán nấm là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan

Khái niệm chẩn đoán nấm

Chẩn đoán nấm là quá trình nhận diện, phát hiện và xác định loài nấm gây bệnh trong cơ thể con người. Quá trình này bao gồm thu thập bệnh phẩm, định danh vi sinh, kiểm tra hóa sinh hoặc sinh học phân tử. Mục tiêu của chẩn đoán là xác định có hay không sự nhiễm nấm, nấm thuộc nhóm nào và cấp độ xâm nhập.

Theo CDC Hoa Kỳ, nhiễm nấm đang gia tăng nhanh chống trong các nhóm nguy cơ cao như bệnh nhân ung thư, HIV/AIDS, ghép tạng hoặc dùng corticoid kéo dài. Việc chẩn đoán sớm rất quan trọng vì nhiều loài nấm gây bệnh có thể kháng thuốc và đồng thời gây tử vong nhanh chóng.

Các bệnh nấm thường không có triệu chứng đặc hiệu, dừa vào đặc điểm lâm sàng rất hạn chế. Do đó, việc sử dụng kỹ thuật chẩn đoán y sinh hiện đại là yếu tố quan trọng trong việc nhận diện nấm một cách chính xác.

Phân loại nhiễm nấm

Dựa theo vị trí xâm nhiễm và độ sâu bệnh, nhiễm nấm được chia thành ba nhóm chính:

• Nấm nông: Gây nhiễm trên bề mặt da, tóc, móng (VD: Trichophyton, Epidermophyton)
• Nấm dưới da: Gây nhiễm tại tầng trung bì, dưới da (VD: Sporothrix schenckii)
• Nấm xâm lấn: Ảnh hưởng tới các cơ quan nội tạng, hệ tuỷ (VD: Aspergillus, Candida, Cryptococcus)

Bảng so sánh nhanh:

Loại nhiễm nấm	Vị trí ảnh hưởng	Ví dụ loài gây bệnh
Nấm nông	Da, móng, tóc	Trichophyton rubrum
Nấm dưới da	Lớp trung bì, cể, xương	Sporothrix schenckii
Nấm xâm lấn	Phổi, máu, hệ TKTW	Aspergillus fumigatus, Candida albicans

Triệu chứng và biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng nhiễm nấm thường không đặc hiệu và phụ thuộc vào vùng cơ thể bị xâm nhiễm. Nấm da gây ngứa, đỏ da, bong vẩy. Nấm móng làm móng dày, đổi màu, dễ gãy. Nấm ở hô hấp có thể dẫn đến ho khan, khó thở, sốt không rõ nguyên nhân.

Nếu xâm nhiễm vào các cơ quan sâu, nấm có thể gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não, ứ độc. ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, nhiễm nấm toàn thân diễn tiến nhanh và đòi hỏi chẩn đoán và điều trị khẩn cấp.

Một số loại nấm gây viêm mạch, tạo cục huyết khối trong cơ quan, được nhận diện qua hình ảnh chức năng như CT, MRI.

Phương pháp lấy và xử lý mẫu bệnh phẩm

Lựa chọn và xử lý mẫu bệnh phẩm đúng quy trình là tiên đề cho chẩn đoán chính xác. Mẫu có thể là da, tóc, móng, đờm, dịch màng phổi, máu, dịch não tủy hoặc sinh thiết mô tổ chức.

Các bước xử lý bao gồm:

• Quan sát trực tiếp qua KOH, nhuộm mực tàu, Calcofluor white
• Nuôi cấy trên môi trường Sabouraud Dextrose Agar (SDA)
• Phân tích mô bằng nhuộm PAS, GMS (Gomori Methenamine Silver)

Trong nhiều trường hợp, mẪbu cần được vận chuyển trong môi trường đặc biệt hoặc để lạnh để đảm bảo tỷ lệ sống của từ nấm.